Lyrisch

Omtrent teksten van songs stelde een goede vriend: ‘als je denkt dat je wat te vertellen hebt, dan schrijf je maar een boek’. (Ter aanvulling, poëzie mag ook gedrukt en gebundeld worden.) Ik wil dat onderschrijven. Er zijn weinig teksten op muziek gezet die ‘door de beugel kunnen’. Of ze zijn plat of krom, kunstmatig rijmend, of niet te volgen, vaag enz. Als er (echt) goede teksten op muziek gezet worden, dan klinkt die vervolgens niet. (Ik herinner mij diverse projecten waarbij bestaande poëzie op toon is gezet.)
Er zijn boodschappers genoeg in de muziek, met teksten die misschien tot nadenken stemmen, maar die veelal met uiteenlopende opvattingen overeen kunnen komen, of vervolgens makkelijk te compromitteren zijn. Op zich goede muziek kan een totaal ‘foute’ associatie krijgen met de betekenis die erop geplakt is, hetzij door de tekst, dan wel het gebruik ervan in bepaalde context.

Meer dan een simpele kretologie of een min of meer bekend mythisch verhaal kan er toch niet overgebracht worden? Wie verstaat zoiets? Er zijn mensen die de passies spellen, maar wat vertelt zo’n libretto ons meer dan Het Boek? En geloven ze (het)? Muziek heeft al bewezen een uitstekend op de menselijke emotie inwerkend voertuig voor in alle opzichten valse sentimenten te zijn. Dat is inclusief ‘The Love Song’!
Zing over de liefde, over god, onrecht, of de strijd, zing over wat dan ook, de kans dat de oorspronkelijke betekenis overeind blijft als mensen met melodie en (wat zij denken te verstaan van de) tekst aan de haal gaan, is het snel gedaan met deze ‘meerwaarde’.
Natuurlijk doet de schrijver ook velen een plezier ermee, niet in de laatste plaats de zanger zelf: die moet toch wat te zingen hebben, anders wordt alles ‘la la la’ (of afgezaagd skatten). Hulde aan groepen als Magma die een eigen (betekenisloze?) taal gebruiken? Mwah, een taal moet ook wel een beetje klinken. Ik heb het evenmin op het ‘nieuwe’ Hebreeuws (of het oude Latijn), Japans kan ook zo ‘schutteren’, Slavische talen vind ik niet al te charmant, sommige Afrikaanse staan me tegen, en Braziliaans Portugees vind ik beter te pruimen dan dat van het moederland, over het algemeen. (Andersom kan ook: wie wordt er niet vrolijk van het Zweeds van Lars Hollmer, of is dat vooral te danken aan zijn optimistische klankkleur?)

Een illustratie van hoe tekst en muziek combineren vind ik bij Frank Zappa. Zijn lyrics zijn voor popbegrippen niet slecht, soms zelfs hilarisch, of ze bekken lekker en dan wordt ’t een partij in het stuk op zich. (Onzin mag ook, meesterlijk waren The Residents daarin ooit).
Maar dezelfde stukken, zonder de (letterlijke) tekst, moeten overeind blijven, gewoon goeie muziek. Zappa voorzag veel van zijn aanvankelijk instrumentale stukken van tekst om ze verteerbaar te maken voor zijn publiek. En het moet gezegd, dat de tekst ze herkenbaar(der) maakt. Bij latere versies van bepaalde werken zonder de zang, blijf je in je hoofd de woorden meezingen, doen ze je de melodie herinneren en onmiddellijk de titel van het stuk: Let’s make the water turn black, Oh no i don’t believe it, Duke of prunes, Take your clothes of when you dance, etc.

En tot slot: hoeveel mensen weten wat ze zingen als het in een andere taal dan hun moedertaal is, hoeveel kinderen wat er in teksten met een zogenaamde volwassen inhoud wordt gezegd, en beseffen alle auteurs hoe (onbedoeld) dubbelzinnig hun teksten kunnen zijn, of ooit zullen worden?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.